Martens: Anëtarësimi i plotë në BE për vende si Ukraina dhe Ballkani Perëndimor është "pak i mundshëm"

Martens: Anëtarësimi i plotë në BE për vende si Ukraina dhe Ballkani Perëndimor është "pak i mundshëm"

Gazetari gjerman Michael Martens, nga Frankfurter Allgemeine Zeitung, ka analizuar me hollësi sfidat që kanë përballur vendet kandidate për anëtarësim në Bashkimin Evropian, duke theksuar se procesi aktual është "pak i mundshëm" për shtete si Ukraina, Moldavia ose vendet e Ballkanit Perëndimor. Sipas tij, frika nga abuzimi i vetos nga anëtarët e rinj ka bërë që disa shtete anëtare të BE-së të mos jenë të gatshme për pranim të plotë.

Martens ka theksuar se rreziku i një vetoje është shumë i lartë, duke përmendur edhe rastin e Malit të Zi, i cili, edhe pse kandidat i gjatë, nuk ka arritur të bëhet anëtar i plotë. Kjo situatë ka nxitur diskutime për alternativa të zgjerimit, megjithëse shumë nga këto ide janë të ndikuara nga keqkuptime ose mungesa e njohurive. ---

Tregu i përbashkët: Një alternativë e mundshme, por me kushte të rrepta

Një nga propozimet alternative është anëtarësimi i vendeve në tregun e përbashkët të BE-së, një model që nuk përfshin të drejtën e vetoje, por kërkon përmbushjen e kritereve të rrepta politike. Sipas Martens, për t'u anëtarësuar në këtë treg, një vend duhet të ketë:

• Demokraci funksionale;
• Gjyqësor të pavarur;
• Ndarje të shëndoshë të pushteteve.

Shembull i suksesshëm është Norvegjia, e cila është pjesë e tregut të përbashkët, por jo e BE-së. Megjithatë, Martens thekson se kjo nuk është një "rrugë e shkurtër" për autokratët, pasi kriteret janë pothajse të njëjta me ato për anëtarësim të plotë në BE.

Një keqkuptim i zakonshëm është se tregu i përbashkët është i ngjashëm me një marrëveshje tregtie të lirë. Sidoqoftë, dallimi është thelbësor: tregu i përbashkët lejon lëvizje të plotë të mallrave, njerëzve, shërbimeve dhe kapitalit, ndërsa një marrëveshje tregtie e lirë nuk e bën këtë. Për shembull, kontrollat doganore dhe pritjet e gjata në kufij mbeten një barrë për vendet që kanë vetëm marrëveshje tregtie. ---

Schengen: Lëvizje pa viza nuk është e njëjtë me anëtarësim

Një tjetër keqkuptim i zakonshëm është lidhur me Schengen. Martens thekson se udhëtimi pa viza nuk është i njëjtë me anëtarësim në Schengen. Brenda këtij zone, kontrollat sistematike të personave në kufij zhduken, duke lejuar lëvizje të lehtë si brenda një shteti të vetëm. Kjo ndryshe nga udhëtimi midis vendeve si Serbia dhe Bosnja, ku kontrollat janë të rëndë dhe mund të jenë burim fërkimesh dhe pasigurie. ---

Çfarë mund të presë BE-ja nga vendet kandidate?

Sipas Martens, edhe pse anëtarësimi i plotë është i vështirë, BE-ja mund të ofrojë alternativa të tilla si anëtarësim në tregun e përbashkët ose në zonën Schengen. Kjo do të ishte e dobishme për të dyja palët, pasi do të forconte lidhjet ekonomike dhe gjeopolitike pa rrezikuar stabilitetin e BE-së.

Për Ukrainën, Presidenti Volodymyr Zelenskyy kërkon një datë fikse për anëtarësim, por procesi nuk është i thjeshtë. As Komisioni Evropian dhe as shtetet anëtare nuk mund të garantojnë një datë të tillë, duke e bërë këtë proces të ndërlikuar.

Nga ana tjetër, Mal i Zi mund të bëhet shembull i parë për një marrëveshje institucionale nën pragun e anëtarësimit të plotë, nëse BE-ja nuk arritet të garantojë pranim të plotë deri në vitet 2028-2030. ---

Në përfundim, Martens thekson se edhe pse procesi aktual i zgjerimit të BE-së është i ndërlikuar, alternativat e tilla si tregu i përbashkët ose Schengen mund të jenë një hap i mirë për të forcuar Evropën pa rrezikuar stabilitetin e saj.

Burimi i lajmit: orainfo.net
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.