Nga çmimet e larta të biletave deri te mungesa e karburantit! Tre skenarë për sezonin veror të udhëtimeve në Evropë

Politico

Edhe nëse lufta në Lindjen e Mesme përfundon nesër, kompanitë ajrore evropiane dhe pasagjerët po përgatiten për një verë të “turbullt”, përcjell TV21. Çmimet e biletave të avionit do të mbeten të larta, ndërsa fitimet e kompanive ajrore janë nën presion, pasi ndërprerjet e vazhdueshme në furnizimin me karburant nga vendet e Gjirit përmes Ngushticës së Hormuzit po rrisin kostot dhe po shtojnë rrezikun e mungesës pikërisht kur fillon sezoni i pikut të udhëtimeve.

BE-ja nuk prodhon mjaftueshëm karburant për avionë për të përmbushur kërkesën e brendshme; kapaciteti i saj i rafinerive mund të mbulojë maksimumi 70 për qind të nevojave të kompanive ajrore. Çdo ndërprerje e zgjatur e qarkullimit të tankerëve përmes ngushticës mund t’i detyrojë kompanitë ajrore të luftojnë për furnizime.

Sa serioz do të jetë ndikimi do të varet nga sa shpejt do të kthehet në normalitet transporti nëpër ngushticë. Politico shqyrtoi tre skenarë të mundshëm.

Skenari më i mirë: Lufta përfundon, ngushtica rihapet
Përfundimi i shpejtë i luftës dhe rihapja e Ngushticës së Hormuzit nuk do ta zgjidhin krizën e karburantit për avionë menjëherë, pasi tankerëve do t’u duhen më shumë se një muaj për të arritur në Evropë nga Gjiri.

Willie Walsh, drejtor i përgjithshëm i Shoqatës Ndërkombëtare të Transportit Ajror (IATA), paralajmëroi më herët këtë muaj se edhe në një skenar të tillë, “do të duhen ende muaj për t’u kthyer atje ku duhet të jetë furnizimi”. Mungesa e karburantit për avionë do të thotë se çmimet e biletave ka të ngjarë të mbeten të larta gjatë gjithë verës.

Megjithatë, një zgjidhje e shpejtë e konfliktit mund të shmangë anulime të gjera fluturimesh ose masa politike për kufizimin e kërkesës për udhëtime, tha George Shaw, analist i lartë i naftës në kompaninë konsulente të energjisë Kpler.

Frederick Dello, zëvendëspresident për Evropën në Federatën Ndërkombëtare të Shoqatave të Kontrollorëve të Trafikut Ajror dhe bashkautor i një raporti të fundit mbi këtë çështje, paralajmëroi se edhe në këtë skenar më të mirë, “Evropa ka të ngjarë të përjetojë rritje të çmimeve të karburantit gjatë verës”, megjithëse blloku do të shmangë mungesa të mëdha në aeroporte.

“Por nëse kjo vazhdon edhe për disa javë, nuk do të jetë më çështje çmimi; do të jetë çështje furnizimi”, tha ai.

Skenar i keq: Rihapje e pjesshme, furnizim i pabarabartë
Rezultati më i mundshëm, sipas shumë ekspertëve, është zgjidhje e pjesshme e konfliktit deri në fillim të verës, me rifillim të transportit në mënyrë të ndërprerë.

Në një skenar të tillë, çmimet e karburantit për avionë do të mbeten të larta, ndërsa furnizimi do të jetë i pasigurt, që do të thotë se “fluturimet me performancë të dobët mund të anulohen dhe disa aeroporte mund të përballen me kufizime periodike të karburantit”, shkroi Dello në një analizë.

Fluturimet e pushimeve në distanca të gjata dhe linjat rajonale më pak të populluara ka të ngjarë të jenë të parat që do të shkurtohen.

Për shkak të çmimeve të larta të biletave, “njerëzit po fillojnë të mendojnë për të udhëtuar me makinë për pushime… ose ndoshta pushimet do të ndryshojnë”, tha Andrew Charlton, drejtor menaxhues i kompanisë Aviation Advocacy.

Në këtë skenar, ai tha se kompanitë ajrore mund të ulin më shumë fluturime rajonale të shkurtra, por linjat më fitimprurëse të distancave të gjata ka të ngjarë të mbeten të sigurta.

“Rreziku për pasagjerët në fakt është çmimi, që do të thotë tarifa shtesë për karburant, më pak ulje çmimesh dhe më pak frekuencë në linjat margjinale”, tha Marina Efthymiou, profesore e aviacionit në Universitetin e Dublinit.

Lufthansa tashmë ka njoftuar se do të anulojë 20,000 fluturime në muajt e ardhshëm për të ulur konsumin e karburantit, dhe nuk është e vetmja.

Kompanitë ajrore gjithashtu kanë deklaruar se rritja e çmimeve do t’u kalojë konsumatorëve.

“Jemi të detyruar ta bëjmë këtë, sepse përndryshe thjesht do të falimentojmë brenda disa muajsh”, tha Sébastien Jostum, nënkryetar i lartë i Air France-KLM.

Kreu i Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë, Fatih Birol, paralajmëroi më herët këtë muaj se Evropa mund të mbetet pa karburant për avionë deri në fillim të qershorit. Aeroportet gjithashtu janë në vështirësi.

“Aeroportet janë të kapura në mes”, tha Charlton. “Ata janë pronarë të karburantit, por nuk e blejnë… Nëse nuk kanë karburant, atëherë kompanitë ajrore nuk do të fluturojnë drejt tyre. Dhe kjo është një problem i madh.”

Skenari më i keq: Lufta vazhdon
Nëse ndërprerja e trafikut detar përmes Ngushticës së Hormuzit vazhdon gjatë verës, “rezervat evropiane të karburantit për avionë rrezikojnë të bien nën nivelet operacionale minimale”, paralajmëroi Kpler.

Në atë pikë, përgjigjja e tregut do të kalonte në “racionim të plotë të kërkesës”.

Sipas Efthymiou, “nëse kjo përshkallëzohet më tej, mungesa e karburantit A1 mund të ndryshojë krejtësisht peizazhin drejt racionimit të karburantit në Evropë dhe Azi, ku ka varësi të madhe nga nafta e Lindjes së Mesme”.

“Megjithatë, i gjithë sektori është i ekspozuar, dhe kjo është shumë më keq se një rritje normale e çmimit të naftës, sepse kemi dy probleme njëkohësisht: çmimin dhe furnizimin fizik”, shtoi ajo.

Edhe pse Komisioni Evropian e ka hedhur poshtë skenarin më katastrofik të mungesës së karburantit në aeroporte, ai po përgatit plane emergjence.

Komisioneri i Transportit, Apostolos Tzitzikostas, paralajmëroi se vendet mund të detyrohen të ndajnë rezervat e tyre emergjente të karburantit nëse shfaqen mungesa.

Dello paralajmëroi gjithashtu për efektet zinxhir në industrinë më të gjerë të aviacionit.

Nëse anulimet kalojnë 10 për qind të trafikut normal, jo vetëm që kontrollorët e trafikut ajror do të përballen me rënie të të ardhurave, por edhe kompanitë ajrore do të duhet të kompensojnë humbjet, duke u goditur dy herë.

Ai shtoi se kompanitë me kosto të ulët mund të jenë veçanërisht të ekspozuara, pasi “varen nga përdorimi i lartë i avionëve, orare të ngjeshura dhe kërkesë e ndjeshme ndaj çmimeve”.

“Një goditje e gjerë në furnizimin me karburant e dobëson pikërisht atë model”, përfundoi ai.