Zvicra do të hapë dosjet sekrete për "Engjëllin e Vdekjes" Mengele: Historianët presin zbulime të reja

Zvicra do të hapë dosjet sekrete për "Engjëllin e Vdekjes" Mengele

Shërbimi Federal i Inteligjencës Zvicerane ka njoftuar një vendim historik: do të hapë dosjet e klasifikuara që lidhen me kriminelin nazist Josef Mengele, i njohur si “Engjëlli i Vdekjes” për rolin e tij në kampin e shfarosjes të Aushvicit gjatë Luftës së Dytë Botërore.

Megjithëse autoritetet nuk kanë përcaktuar ende një datë konkrete për publikimin e tyre, vendimi është parë si një hap i rëndësishëm për historinë dhe drejtësinë. Historianë dhe studiues nga e gjithë bota kanë kërkuar qasje në këto arkiva për dekada, duke shpresuar të zbulojnë të dhëna të reja mbi aktivitetet e Mengeles pas luftës.

Kush ishte Josef Mengele?

Mengele ishte mjek në Waffen-SS, dega ushtarake e partisë naziste, dhe shërbeu në kampin e Aushvicit, ku ishte përgjegjës për:

• Përzgjedhjen e të burgosurve për dhomat e gazit;
• Eksperimente mjekësore të tmerrshme mbi të burgosurit, veçanërisht fëmijë dhe binjakë;
• Tortura sistematike dhe vrasje në shkallë industriale.

Sipas të dhënave historike, rreth 1.1 milion njerëz, shumica hebrenj, u vranë në Aushvic gjatë periudhës së tij atje.

Arratisja dhe jeta në mërgim

Pas luftës, Mengele arriti të arratisej nga Evropa duke përdorur dokumente të falsifikuara të Kryqit të Kuq, të lëshuara në Gjenovë. Ai u vendos në Amerikën e Jugut, duke jetuar në:

• Argjentinë (ku qëndroi deri në vitet 1960);
• Paraguaj;
• Brazil, ku vdiq në vitin 1979.

Identiteti i tij u konfirmua përfundimisht në vitin 1992 përmes analizave të ADN-së, duke mbyllur një periudhë të gjatë dyshimesh.

Dyshime mbi vizitat e fshehta në Zvicër

Gjatë dekadave, kanë qarkulluar pretendime se Mengele mund të ketë vizituar fshehurazi Zvicrën edhe pas arratisjes. Disa studiues kanë spekuluar për:

• Lëvizje të dyshimta të dokumentuara;
• Mbikëqyrje të mundshme nga autoritetet zvicerane në vitet 1960;
• Bashkëpunim të dyshim të shërbimeve të inteligjencës europiane në gjuetinë e kriminelëve nazistë.

Sipas tyre, dosjet e hapura mund të zbulojnë jo vetëm lëvizjet e Mengeles, por edhe bashkëpunimin ndërmjet shërbimeve të inteligjencës, duke përfshirë edhe rolin e mundshëm të organizatave si Mossad.

Çfarë pritet nga hapja e arkivave?

Historianët shpresojnë që dokumentet të hedhin dritë mbi një nga çështjet më të debatueshme të historisë së pasluftës:

• Mundësia e kontakteve të fshehta të Mengeles me Evropën;
• Roli i shërbimeve të inteligjencës në mbrojtjen e kriminelëve nazistë;
• Arsyet pse shumë nga këta kriminelë u lejuan të arratiseshin dhe të jetonin në mërgim.

Sidoqoftë, studiuesit paralajmërojnë se dokumentet mund të publikohet me redaktime për arsye sigurie dhe privatësie, duke kufizuar qasjen në disa informacione kritike.

Reagimet ndërkombëtare

Vendimi i Zvicrës është pritur me entuziazëm nga komuniteti akademik. Simon Dunstan, historian dhe autor i librit “The Auschwitz Volunteer”, ka deklaruar:

“Hapja e këtyre arkivave është një moment historik. Për dekada, misteri rreth aktiviteteve të Mengeles pas luftës ka mbetur i pazgjidhur. Tani, me qasje në dokumentet zvicerane, mund të gjejmë përgjigje që kanë munguar gjatë.”

Një tjetër ekspert, Dr. Efraim Zuroff nga Qendra Simon Wiesenthal, ka shtuar:

“Nëse këto dosje përmbajnë informacione mbi bashkëpunimin e shërbimeve të inteligjencës me kriminelë nazistë, ajo do të jetë një zbulim i madh për drejtësinë dhe historinë.”

Perspektiva për të ardhmen

Edhe pse data e publikimit nuk është përcaktuar, pritet që procesi të fillojë brenda vitit të ardhshëm. Historianët kanë kërkuar që dokumentet të publikohet në formatin e tyre origjinal, pa redaktime të tepërta, për të siguruar transparencë maksimale.

Për shumë familje të viktimave të Aushvicit, zbulimi i të vërtetës është një lloj drejtësie e vonuar. Siç thotë Miriam Friedman, një mbijetuese e Holokaustit:

“Ne kemi të drejtë të dimë se çfarë ka ndodhur me kriminelët e tjerë si Mengele. Vetëm përmes transparencës mund të ndërtojmë një botë më të drejtë.”

Përfundim

Hapja e dosjeve të klasifikuara të Zvicrës për Josef Mengele është një hap i rëndësishëm për historinë dhe drejtësinë. Ndërsa pritet që dokumentet të zbulojnë të dhëna të reja, misteri rreth aktiviteteve të tij pas luftës mund të gjejë përfundim. Megjithatë, pyetjet rreth rolit të shërbimeve të inteligjencës në mbrojtjen e kriminelëve nazistë mbeten të hapura, duke e bërë këtë zbulim edhe më të rëndësishëm për të ardhmen.

Burimi i lajmit: opinion.al
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.