Katastrofa ekologjike në Llojan: Arseni dhe antimoni rrezikojnë shëndetin e banorëve

Katastrofa ekologjike në Llojan: Arseni dhe antimoni rrezikojnë shëndetin e banorëve

Fshati Llojan, i vendosur në një zonë të ndjeshme nga këndvështrimi mjedisor, po përballon një nga katastrofat ekologjike më të rëndësishme në vend. Deponia e ndotur, e cila përmban arseni dhe antimon – dy substanca kancerogjene – vazhdon të paraqesë një rrezik të vazhdueshëm për shëndetin e banorëve, ujin për pije, tokat pjellore dhe ajrin e zonës.

Sipas të dhënave zyrtare, deponia ndodhet në një distancë të vetëm 100 metrave nga Shkolla Fillore “Rilindja”, duke e bërë këtë situatë edhe më alarmuese për komunitetin lokal. Qeveria shqiptare ka ndërmarrë hapa të rëndësishëm për të adresuar këtë problem, duke miratuar një vendim të ri për zgjedhjen e një koncesioneri të ri që do të realizojë pastrimin e plotë të deponisë.

Arsyeja e ndotjes dhe pasojat për shëndetin

Deponia e Llojanit është një nga 16 pikat e nxehta ekologjike në Shqipëri, e cila u mbyll në vitin 1979. Megjithatë, gjatë dekadave ajo ka mbetur një burim i vazhdueshëm ndotjeje, duke kontaminuar ujin nëntokësor, tokat pjellore dhe ajrin. Arseni dhe antimoni janë substanca të njohura për efekte të dëmshme në sistemin nervor, duke shkaktuar sëmundje të rënda si kanceri, sëmundjet e lëkurës dhe probleme të zhvillimit tek fëmijët.

Procedurat e pastrimit: Nga koncesioni i vjetër te ai i ri

Kontrata e fundit për pastrimin e deponisë ishte nënshkruar në vitin 2014 me kompaninë turke “Kaltun Madençilik”, e cila kishte për detyrë të mbledhë antimonin dhe të transportojë jashtë vendit deponinë me arsen. Megjithatë, sipas deklaratave zyrtare, kompania arriti të pastrojë vetëm 60 ton nga 15.000 ton mbetje para se të ndërpriste aktivitetin në vitin 2022.

Tani, Qeveria shqiptare ka ngritur një procedurë të re për koncesion, duke formuar një komision të posaçëm që do të përcaktojë rregullat, kontrollin dhe obligimet e operatorit të ardhshëm. Ministria e Energjetikës ka deklaruar se mbetjet teknogjene nga ish-minierat do të trajtohen si burim sekondar, duke lehtësuar procesin e pastrimit dhe duke krijuar kushte për një shfrytëzim të qëndrueshëm të materialeve ekzistuese.

Zgjimi i Ministrisë së Ambientit

Në një deklaratë të fundit, Muhamet Hoxha, ministër i Ambientit Jetësor, ka theksuar se nëse procedurat e reja nuk arrijnë të përmbushin objektivat, përgjegjësia do të kalojë në kompetencat e Ministrisë së Mbrojtjes së Mjedisit. Ai ka shtuar se do të ndërmarrin të gjitha masat konkrete për të garantuar sigurinë e banorëve dhe mbrojtjen e mjedisit.

Ndërkohë, komuniteti lokal dhe aktivistët mjedisorë kanë ngritur zërin duke kërkuar një zgjidhje të shpejtë dhe të qëndrueshme. “Ne kemi të drejtë të jetojmë në një mjedis të shëndetshëm dhe të pastër”, kanë thënë disa banorë të Llojanit, duke theksuar se ndotja ka ndikuar negativisht në jetën e tyre të përditshme.

Perspektiva e ardhme: Çfarë pritet nga koncesioni i ri?

Ministria e Energjetikës ka ngritur një plan ambicioz për të zgjidhur këtë problem të gjatë. Koncesioni i ri do të duhet të përmbushë kriteret e mëposhtme:

• Pastrimi i plotë të deponisë nga arseni dhe antimoni;
• Monitorim të vazhdueshëm të cilësisë së ujit dhe ajrit;
• Rikthimi i tokave pjellore në përdorim bujqësor;
• Informim të vazhdueshëm të komunitetit lokal për progresin;
• Zbatim të masave parandaluese për të parandaluar ndotjen e re.

Ekspertët mjedisorë kanë shprehur optimizëm se, me një qeverisje të mirë dhe një koncesionar të përgjegjshëm, deponia e Llojanit mund të kthehet në një shembull të suksesshëm të rikuperimit ekologjik. Megjithatë, koha do të tregojë nëse planet do të realizohen në praktikë.

Një gjë është e qartë: shëndeti i banorëve të Llojanit nuk mund të prishet më. Është koha që institucione të marrin masa konkrete për të mbrojtur këtë zonë dhe të sigurojnë një të ardhme të sigurt për gjeneratat e ardhshme.

Burimi i lajmit: lajmpress.org
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.