Kosovë pa president: BE shpreh keqardhje për mosmarrëveshjet politike dhe thirr për stabilitet institucional

Kosovë në pritje të zgjedhjeve të treta për president në një vit e gjysmë

Bashkimi Evropian ka shprehur keqardhje të thella për situatën e vështirë në të cilën gjendet Kosova, pasi partitë politike nuk kanë arritur të gjejnë një figurë unifikuese për kandidat në detyrën e presidentit. Kjo ka detyruar shtetin të organizojë zgjedhjet e treta brenda një periudhe shumë të shkurtër – më pak se një vit e gjysmë – duke rritur tensionet politike dhe duke lënë institucione të pa-funksionalizuara.

Një zëdhënës i BE-së ka theksuar se blloku evropian vazhdimisht ka bërë thirrje për dialog ndërmjetpartiak dhe për sigurimin e stabilitetit institucional, duke theksuar se koha për veprim është e urgjente.

“Është e domosdoshme që Kosova të forcojë dialogun ndërmjetpartiak për të siguruar funksionimin efikas të institucioneve dhe për të mos humbur mundësitë që u sjellin përfitime qytetarëve, duke përfshirë edhe ato që vijnë nga Plani i Rritjes së BE-së”, ka deklaruar zëdhënësi i BE-së.

Shpërndarja e Kuvendit dhe rruga e zgjedhjeve të reja

Deputetët e Kuvendit të Kosovës nuk kanë arritur të zgjedhin një president të ri brenda afatit kushtetues, duke bërë që Gjykata Kushtetuese të shpërndajë Kuvendin më 28 prill. Që atëherë, ushtruesja e detyrës së presidentit, Albulena Haxhiu, ka marrë përsipër organizimin e zgjedhjeve të reja, të cilat duhet të mbahen brenda 45 ditësh.

Sipas rregullave kushtetuese, zgjedhjet presidenciale mund të mbahen vetëm në dy data konkrete: 31 maj ose 7 qershor. Ky afat i shkurtër shton presionin mbi partitë politike për të gjetur një zgjidhje të shpejtë.

Përpjekjet e dështuara për një kandidat të përbashkët

Natën e 27 prillit, Lëvizja Vetëvendosje (LVV) ka ndryshuar strategjinë e tyre, duke tërhequr dy kandidaturat e tyre fillestare – Glauk Konjufca dhe Fatmire Mulhaxha Kollçaku – dhe duke paraqitur dy kandidate të reja: Feride Rushiti dhe Hatixhe Hoxha, të dyja aktiviste të njohura për mbrojtjen e të drejtave të njeriut.

Megjithatë, partitë opozitare nuk kanë marrë pjesë në seancën plenare që ka zgjatur nga mbrëmja e 27 prillit deri në mesnatën e 28 prillit, duke e bërë të pamundur zgjedhjen e presidentit brenda afatit ligjor. Kryeministri Albin Kurti, i cili është edhe kryetar i LVV-së, ka deklaruar se ka bërë përpjekje të shumta për të arritur marrëveshje me opozitën, por pa rezultat.

Konfliktet ndërmjet LVV-së, PDK-së dhe LDK-së

Partia Demokratike e Kosovës (PDK) ka kërkuar të propozojë vetë kandidatin për president, duke u kritikuar nga LVV-ja për mungesë transparence. Nga ana tjetër, Lidhja Demokratike e Kosovës (LDK) ka kundërshtuar idenë që një parti – në këtë rast LVV – të kontrollojë të tre institucionet kryesore të shtetit: Qeverinë, Kuvendin dhe Presidencën.

Kurti ka ofruar LDK-së pjesëmarrje në Qeveri ose postin e kryeparlamentarit, por oferta është refuzuar. Një ofertë e ngjashme iu bë edhe PDK-së, por lideri i saj, Bedri Hamza, e ka cilësuar si joserioze, duke thënë se nuk kishte marrë ftesë zyrtare për takim.

Më pas, Kurti ka kërkuar PDK-së dhe LDK-së të propozojnë tre emra jopartiakë për president, duke ofruar mbështetjen e LVV-së, por opozita ka refuzuar edhe këtë ide, duke e quajtur të jashtëzakonshme dhe të papranueshme.

Afati i shkurtuar dhe rreziku i krizës institucionale

Afati i 28 prillit erdhi pasi më 5 mars, LVV-ja kishte nisur seancën për votimin e Konjufcës dhe Kollçakut, por e ndërpreu atë për shkak të mungesës së kuorumit. Një ditë më vonë, ish-presidentja Vjosa Osmani shpalli një dekret për zgjedhjet e reja, por vendimi u dërgua në Gjykatën Kushtetuese nga Qeveria e Kosovës.

Gjykata e lartë vendosi se deputetët kishin afat 34 ditë për të zgjedhur një pasues të Osmanit. Osmani e përfundoi mandatin pesëvjeçar më 4 prill, dhe sipas Kushtetutës, Albulena Haxhiu, si kryeparlamentare, ka marrë përsipër detyrën e ushtruese të presidentit.

Sipas Kushtetutës së Kosovës, presidenti zgjidhet me dy të tretat e votave në dy rundet e para ose me 61 vota në rundin e tretë, por kërkohet të pranohen të paktën 80 deputetë në sallë që seanca të jetë e vlefshme.

Thirrja e BE-së për veprim të menjëhershëm

Zëdhënësi i BE-së ka përsëritur se stabiliteti institucional është prioritet absolut për Kosovën, duke theksuar se pa një president të zgjedhur, vendi mund të përballet me pasoja negative në proceset demokratike dhe partneritetin me Bashkimin Evropian. Ai ka shtuar se Plani i Rritjes së BE-së mund të sjellë përfitime të mëdha për qytetarët, por kjo kërkon institucione funksionale dhe një qeveri të qëndrueshme.

Perspektiva e ardhshme: A do të zgjidhet krizë?

Me vetëm dy javë në dispozicion për të organizuar zgjedhjet, partitë politike janë në një garë kundër kohës. Nëse nuk do të arrihet një marrëveshje, Kosova mund të përballet me një krize institucionale të thellë, duke rrezikuar jo vetëm stabilitetin e brendshëm, por edhe marrëdhëniet ndërkombëtare.

Ekspertët thonë se zgjedhja e një figure të përbashkët, e cila tërheq respektin e të gjitha palëve, është e nevojshme për të shmangur scenario të tjerë të pafavorshëm. Në këtë kontekst, thirrjet e BE-së për dialog ndërmjetpartiak dhe transparencë janë më të rëndësishme se kurrë.

Gjatë gjithë këtij procesi, qytetarët e Kosovës janë të detyruar të presin, ndërsa partitë politike duhet të tregojnë se janë në gjendje të vendosin interesin e përgjithshëm mbi atë partiak.

Burimi i lajmit: ina-online.net
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.