Gjykata Kushtetuese ndalon sekuestrimin e tokave të Graçanicës për "Jetimat e Ballkanit"

Gjykata Kushtetuese shpall anti-kushtetues vendimin e Qeverisë për tokat e Graçanicës

Në një vendim historik që riafirmon sundimin e ligjit mbi interesat politike, Gjykata Kushtetuese e Republikës së Kosovës ka shpallur anti-kushtetues vendimin e Qeverisë së Kosovës për sekuestrimin e 13 hektarëve tokë në pronësi të Komunës së Graçanicës. Vendimi i kontestuar, i nxjerrë në gusht 2024, kishte caktuar këto toka për përdorim nga Shoqata Bamirëse “Jetimat e Ballkanit” për ndërtimin e një qendre rezidenciale për personat me aftësi të kufizuara.

Gjykata ka konstatuar se vendimi i Qeverisë shkel tre nene të rëndësishme të Kushtetutës, duke theksuar se procesi i miratimit ishte i paqartë, i njëanshëm dhe jo-inkluziv. Ky akt gjyqësor, i cili u mor me kërkesën e Komunës së Graçanicës, u mbështet nga gjashtë nga shtatë gjyqtarët të Gjykatës Kushtetuese, ndërsa vetëm një gjyqtar votoi kundër.

Arsyetimi juridik: pse vendimi u shpall anti-kushtetues

Në aktgjykimin e tyre, gjykatësit theksuan se vendimi i Qeverisë shkel paragrafin 2 të nenit 12 (Pushteti Lokal), paragrafët 1 dhe 3 të nenit 123 (Parimet e Përgjithshme) dhe paragrafët 2 dhe 4 të nenit 124 (Organizimi dhe Funksionimi i Vetëqeverisjes Lokale) të Kushtetutës së Republikës së Kosovës. Gjykata theksoi se procesi i miratimit të vendimit nuk ishte transparent, gjithëpërfshirës ose i bazuar në konsultime të duhura me palët e interesuara, duke përfshirë edhe Komunën e Graçanicës.

Sipas vendimit të kontestuar, tokat e Komunës së Graçanicës ishin shpallur pronë me interes publik dhe u caktuan për përdorim nga “Jetimat e Ballkanit” për një periudhë prej 99 vitesh. Shoqata kishte planifikuar ndërtimin e një qendre rezidenciale për personat me autizëm, sindromë Down dhe aftësi të kufizuara, një projekt që kishte marrë mbështetje nga institucione të ndryshme. Megjithatë, Gjykata Kushtetuese hodhi poshtë këtë vendim, duke theksuar se pushteti vendor ka të drejtë të mbrojë pronën e tij dhe se procesi i marrëveshjes nuk ishte në përputhje me parimet kushtetuese.

Reagimet pas vendimit: Komuna e Graçanicës fton për dialog

Komuna e Graçanicës, e cila kishte ngritur ankesën kundër vendimit të Qeverisë, e mirëpriti vendimin e Gjykatës Kushtetuese. Në një deklaratë zyrtare, kryetari i komunës, Mentor Petrela, tha se ky akt është një fitore e sundimit të ligjit dhe një sinjal i qartë se pushteti vendor duhet të respektohet.

“Ky vendim na jep shpresë se institucione të tjera do të respektojnë kompetencat tona si komunë. Ne jemi të gatshëm për dialog me Qeverinë dhe shoqërinë civile për të gjetur zgjidhje të qëndrueshme që shërbejnë interesit të përgjithshëm”, tha Petrela.

Nga ana tjetër, Shoqata “Jetimat e Ballkanit” nuk ka komentuar zyrtarisht për këtë vendim, por burime të afërta me organizatën kanë treguar se janë duke shqyrtuar opsionet e tyre juridike për të vazhduar projektin.

Pasojat politike: një mesazh i qartë për Qeverinë

Ky vendim i Gjykatës Kushtetuese nuk është vetëm një fitore për Komunën e Graçanicës, por edhe një alarm për Qeverinë e Kosovës për të respektuar procedurat ligjore dhe parimet kushtetuese. Ekspertët ligjorë kanë theksuar se ky akt gjyqësor ndalon tendencat e centralizimit të pushtetit dhe thekson rëndësinë e bashkëpunimit ndërmjet institucioneve lokale dhe qendrore.

“Vendimi është një sinjal i fortë se asnjë institucion nuk është mbi ligj. Qeveria duhet të jetë më e kujdesshme në proceset e vendimmarrjes, veçanërisht kur janë në fjalë pronat publike dhe interesat e komuniteteve”, tha prof. Dr. Faton Sylaj, ekspert në të drejtë kushtetuese.

Çfarë ndodh tani?

Me shpalljen e këtij vendimi, tokat e Graçanicës kthehen në pronësi të komunës, dhe Qeveria duhet të rivlerësojë vendimet e saj në lidhje me përdorimin e tyre. Komuna e Graçanicës ka deklaruar se është e gatshme të marrë pjesë në bisedime për të gjetur zgjidhje alternative që të shërbejnë interesit të përgjithshëm, duke përfshirë edhe mundësinë e një partneriteti publik-privat me organizata të tilla si “Jetimat e Ballkanit”.

Ndërkohë, shoqëria civile dhe organizatat për të drejtat e personave me aftësi të kufizuara kanë shprehur mbështetje për vendimin e Gjykatës Kushtetuese, duke theksuar se prioriteti duhet të jetë mbrojtja e të drejtave të personave të prekshëm dhe jo interesat politike ose financiare.

Konkluzioni: sundimi i ligjit mbi interesat e përkohshme

Ky rast është një shembull i rëndësishëm i rolit që luajnë institucione të pavarura si Gjykata Kushtetuese në mbrojtjen e Kushtetutës dhe e drejtësisë. Vendimi nuk vetëm që ndalon një akt të dyshueshëm ligjor, por edhe dërgon një mesazh të qartë se asnjë projekt nuk mund të zbatohen në shkelje të ligjit.

Siç tha edhe gjykatësi kryesor në këtë rast, vendimi është një fitore për demokratinë dhe sundimin e ligjit në Kosovë. Tani, detyra e institucioneve është të punojnë së bashku për të gjetur zgjidhje të qëndrueshme që respektojnë të drejtat e të gjitha palëve.

Burimi i lajmit: ina-online.net
Shënim: Ky material është përpunuar për qëllime informimi nga Portali lajme.mk.